RTR
Butia Lia Rumantscha

LQ, ils 3 d’october 2023

da Simona Beeli/FMR

«La Pùntcrap» par sutsilvan ad angles

 Sut igl tetel «La Pùntcrap – The hidden waterfall» (la cascada zupada) e igl renumo cudesch puspe aczessibel an egna versiùn tut speziala. Igl satracta da la reediziùn da la versiùn sutsilvana an cumbinaziùn cun l’anglesa, egna novitad par la Rumantscheia.

Igl cudesch «La Pùntcrap» eara gea vagnieu publitgieu igl on 1987 an egna versiùn sutsilvana. Dantànt e quella ediziùn betga ple an vendita. L’Uniùn Sutselva Rumàntscha â dezidieu da midar quegl ad ascheia e gî a lieng vagnieu discuto davart egna nova variànta adatada. La raquintaziùn sutsilvana, spunida da Bartolome Tscharner, e ussa vagnida translatada par angles da Dorathe Schindelholz-Dolf. Ilustrada vean ella da maletgs da calurs originals da Margreth Rettich.L’acziùn da l’istorgia resta

«La Pùntcrap» tracta digl emigrànt Christian Pitschen-Melchior, ca retura a l’antscheata digl 20avel tschantaner da l’America an la sia patria. Inspiro da las cascadas da Niagara ân igl Christian a sia famiglia la fegnamira da mussar agls passànts la cascada da la Pùntcrap. An l’istorgia vean dascret, sco c’el antscheva igl on 1907 da tgavar egna senda an la tgavorgia tge ca pretenda bleara cunstànza a forza.Egna nova ideia nescha

L’ideia da far egna nova restampa e naschida trànter oter graztga a igl giubileum digls 200 ons Veia Comerziala. «Gl’amprem eara l’ideia da far egna translaziùn par talian», raquenta Gian Marco Beeli, suprastànt da la Uniùn Sutselva Rumàntscha. Discutada e ear vagnida l’ideia par egna cumbinaziùn singulara, peia anglesa a rumàntscha. Igls editurs earan tut incantos da quella proposta, c’e a la fegn finala sadada a vagnida realisada. Motivo quella dezisiùn â siir la localitad digl schabetg, ca gioja trànter oter an l’America, egn pajis angles. «Mo nus speragn natiralmeing ear da svagliear igl interess d’egn publicum ple giuven», fa Gian Marco Beeli a saver, argumantànd, c’igl angles segi egn lungatg fetg actual, ca vigni duvro savens.Surdada agl liac digl schabetg

An colavuraziùn cun la Lia Rumantscha e l’ideia vagnida realisada durànt igl davos on. Ascheia en vagnidas surdadas an gliendasgis, igls 25 da settember igls amprems cudeschs da «La Pùntcrap – The hidden waterfall» an la versiùn rumàntscha-anglesa a l’ustreia da la tgavorgia. Martina Cantieni, promotura regiunala da la Lia Rumantscha, â purto tut loscha agls màns igl exemplar, giànd: «Igl ampundimaint eara grànd, mo tànt ple loschs ca nus eassan digl resultat.» Preschaint a la surdada e sto ear igl cumember Benny Melchior da la seatavla generaziùn da la famiglia Pitschen-Melchior. «Jou sund losch dad easser part da quella famiglia ad igl e egn’anur da stger vender que cudesch an nossa ustreia», aschunta igl giuven Melchior tut parschuadieu digl product c’el tegna ainta màn – egn digls var 2000 exemplars da que cudesch c’igl dat da cumprar an l’ustreia Pùntcrap ad an la librareia Kunfermann a Tusàn. Igl e ear pussevel da ratrer els directameing tier la Lia Rumantscha.Egna pintga midada digl tetel

Gian Marco Beeli raquenta egna pintga anecdota, c’â mano a la midada digl tetel rumàntsch original «La Pùntcrap». Quel po manar ad eramaint lecturs angles, sco igls e capito ad egn um da Londra, c’eara raspunsabel par igl lectorat digl text angles. «Quel â gieu da rir, cura c’el a ligieu la savunda part digl pled», manzùna el cun egn surir, «cunquegl ca ‹crap› â egn’otra muntada an que lungatg.» La muntada disfavurevla â peia do igl impuls d’ancurir egn oter tetel, numnadameing «The hidden waterfall».