News | Furmaziun

Il Forum da las regiuns europeicas da las minoritads 2026 ha gì lieu ils 23 e 24 d'october 2026 a Cuira. L'inscunter è stà sut il motto «Minoritads ed intelligenza artifiziala – Ristgs e schanzas» ed è vegnì organisà da la FUEN ensemen cun ils ospitants locals Lia Rumantscha e Pro Grigioni Italiano.

Temp per novas istorgias! RTR ha publitgà in nov gieu auditiv, che sa basa sin il cudesch da Viola Cadruvi «Il chastè magic». Sfundrai ensemen cun nus en il mund magic da Merlin, Edvina e Lexi. Las istorgias èn vegnidas edidas cun lubientscha da la Chasa Editura Rumantscha.

A Trin datti persunas che vulan turnar tar il sursilvan sco lingua d’instrucziun en scola.

48 giuvnas e giuvens da dudisch cantuns passentan questa jamna a Glion e Lavin per emprender romontsch. Ils ins enconuschan il lungatg neu dalla famiglia, auters ein senza ragischs romontschas. Tuttas e tuts ein voluntarmein dalla partida. (fmr/ptm)

Set istorgias da preleger d'aventuras magicas da Lexi, Merlin ed Edvina – plain viz e travasch.

Tot ve dad el era radond, glisch e bregn. El veva navot per sgular, navot per eir a pe e pir dretg navot per sagleir. El saveva angal sa ruschnar. - Casimir n'è betg ple cuntaint cun la sia simpla veta scu verm da plievgia.

La chombra pitschna ha duvrà pli ditg. Ma dapi questa sessiun d’atun èsi uschè lunsch: Ils politichers e las politicras en il Cussegl dals chantuns pon uss era votar «gea» e betg be «ja», «oui» u «sì». En la chombra gronda funcziuna quai gia dapi otg onns.

Quist an ho l'UdG edieu üna Chesa Paterna adatteda per iffaunts da scoula (5./6.classa), nempè "Mieu amih Cour da Fier" da Daniel Badraun. Dapü infurmaziuns chattais cò.

La Lia Rumantscha e l'Uniun Rumantscha Cuira envidan ina giada al mais al Stgazi d'istorgias. Las prelecziuns han adina lieu la segunda mesemna dal mais en la Biblioteca da la citad da Cuira.

L'inscunter per uffants rumantschs a Cuira: per giugar, chantar e zambregiar. Mintga emprim mardi dal mais per uffants accumpagnads fin 5 onns.

L'occurrenza participativa per la digitalisaziun dal rumantsch va en la terza runda. Il proxim digidi ha lieu ils 24-10-2026 a Cuira. Qua datti la pussaivladad da s'annunziar.

Ils 11 da december 2026 ha lieu il proxim lavuratori Traversadas litteraras che sa deditgescha sa deditgescha a la lingua senza discriminaziun.

Il matg ha la Scola auta spezialisada dal Grischun publitgà in rapport davart la promoziun da la lingua rumantscha. En general vegn en quel rapport dà ina buna nota a la lavur da l’organisaziun tetgala da Rumantschas e Rumantschs, la Lia Rumantscha. In potenzial vesa il studi dentant tar la visibilitad da la lingua. – In discurs cun in dals auturs dal studi, cun Curdin Derungs.

A l'universitad da Friburg studegian adina pli paucas persunas rumantsch, a Turitg è il dumber però stabel.

Mesemda, igls 9-9-2026 ègl schi gliunsch! Vea e varda la famiglia Babulin sen la teila gronda.

Marcurdi, als 09-09-2026, esa uschè inavant. Vè e guarda la famiglia Babulin sülla taila gronda.

La citad da Cuira na para betg d’avair uschè gugent las linguas minoritaras dal Grischun. En in turnus dad in pèr onns vul ella adina puspè stritgar u scursanir la purschida da las scolas bilinguas per rumantsch e talian. Uss è quai puspè il cas. Las organisaziuns che promovan quellas linguas èn tut auter che intgantadas da quels plans tenor il motto «Khurer Tütsch first».

RTR ha producì en collavuraziun cun la scola auta spezialisada dal Grischun (FHGR) ina seria da videos davart las atgnadads da la lingua rumantscha e davart las sfidas che sa preschentan sch'i manca ina lingua communabla.

«Sur las neblas» da Xenia Berther ei ina historia marvigliusa davart amicezia, curascha e las vias nunspitgadas che meinan a casa.
Per affons naven da 4 onns.

«Sur ils nivels» da Xenia Berther è in’istorgia mirvegliusa davart amicizia, curaschi e las vias nunspetgadas che mainan a chasa.
Per uffants a partir da 4 onns.

Tuttas scolaras e tuts scolars primars duain emprender ina segunda lingua naziunala. Quai vul il Cussegl federal cuntanscher cun ina adattaziun da la lescha da linguas. El reagescha uschia sin intenziuns da chantuns da la Svizra tudestga che vulan stritgar il franzos or da l'urari.

Measeanda, igls 20-05-2025 e'gl aschi lientsch! Via a varda la famiglia Babulin sen la tela grànda.

A Lantsch è igl rumantsch igl lungatg principal dad angal ple u manc en terz dalla populaziun. La scoletta e scola primara èn pero rumantschas.
Per unfants tgi discorran betg anc igl lungatg d’instrucziun dattigl damai curs da rumantsch prescolars.

L'interess per il rom facultativ «Rumantsch a distanza» da la Lia Rumantscha è creschì – quest onn participeschan 92 scolars e scolaras da 12 differents chantuns. Dus terzs da quels passentan era anc in'emna en il Grischun per sfunsar en la cultura da la Rumantschia gist al lieu.

Il nov sistem da translaziun «Alas», che la Lia Rumantscha metta a disposiziun, pussibilitescha da sgular cun facilitad tranter il tudestg, il rumantsch grischun ed ils singuls idioms rumantschs. «Alas» è in’impurtant pass enavant sin la via vers la digitalisaziun dal rumantsch. Ils 23 d’avrigl 2026 ha la Lia Rumantscha preschentà il nov program da translaziun, sviluppà cun il sustegn da l’Institut per linguistica computaziunala da l’Universitad da Turitg.

Quist’eivna visitan sur 60 giuvenilas e giuvenils da l’intera Svizra trais regiuns idiomaticas rumantschas: Glion, Riom e Lavin. Quista visita ha lö a chaschun dal cuors naziunal «Rumantsch a distanza» – ün’offerta online per imprender rumantsch sco rom d’elecziun o rom facultativ in tuot ils s-chalins ots e gimnasis svizzers. E co chi para esa ün’offerta cun success.

Mesjamna, ils 29-04-2026 eisi aschilunsch! Va e mira la famiglia Babulin silla teila gronda.

Persunas giuvnas en Svizra s’interesseschan pli che mai per la politica, sa sentan dentant savens surdumandadas da la materia cumplexa. Quai resulta tranter auter da l’ediziun 2025 dal Monitur dals giuvens e da la democrazia.

Il departament d’educaziun, cultura e d’ambient ha quests di retschavì ina brev da scolastas e scolasts rumantschs. En quella crititgescha la magistraglia divers puncts dal nov med d’instrucziun Mediomatix.

Dals 26 fin ils 31 da fanadur ha puspè lieu noss Champ da stad per uffants e giuvenils. Questa giada a S-chanf en l'Engiadin'Ota.

Tgeninas èn vossas 3 istorgias preferidas ch’existan gia en furma scritta en voss idiom? Tge istorgias taidlan ni tedlassan voss uffants resp. scolars* gugent?

Känguru è ina concurrenza da matematica en furma da multiple choice cun ina participaziun da radund 6 milliuns uffants en 90 pajais. Era scolaras e scolars rumantschs pon sa participar, da la 3. - 6. classa primara.
La concurrenza vegn purschida da nov en tut ils idioms rumantschs.

La concurrenza 2026 ha lieu gievgia, ils 19 da mars. L'onn passà èn sa participadas 11 scolas primaras rumantschas cun 331 scolar:as.
Termin d'annunzia: gievgia, ils 12 da mars.

Sonda, ils 7 da fevrer 2026, dallas 8.45 - 17.15 a Glion ella claustra dallas soras dominicanas

Docents* e referents*:
Giuanna Caviezel, Natalia Sauter-Buchli, Marietta Cathomas, Clau Solèr, Conradin Klaiss

Nouv OSL per ciclus 1 e 2 in puter e vallader, legia dapü...

Tuot las infuormaziuns pel di da la CGL als 19 november 2025.

Ün'istorgia pel ciclus 1 adatteda eir scu scenari.

L'UdG do oura regulermaing las noviteds linguisticas.
Ellas spiegan las decisiuns da la cumischiun linguistica chi chüra ed elavurescha ils dicziunaris online puter e vallader.
Que sun decisiuns magari relevantas per l'instrucziun ed adüna as basand süls mezs obligatorics da scoula.

Per porscher in barat intensiv tranter uffants e giuvenils rumantschs che vivan en las diversas parts da la Svizra, ha la Lia Rumantscha reactivà il champ da stad. Ina purschida multifara cun sport, musica, excursiuns, parts creativas e buna cumpagnia. Il champ vegn manà da duas pedagogas e trais assistent:as. Er ina buna cuschina tutga sa chapescha tiers.

Il champ ha lieu quest onn dals 21 als 25 da fanadur/lügl 2025 a Vignogn en Val Lumnezia/Surselva.

Il radio per uffants e giuvenils powerup dat ina vusch ad uffants e giuvenils. Las classas da scola passentan singuls dis da project u in'entira emna en il studio da radio en il vitg per uffants Pestalozzi, ubain il bus da radio sa ferma en voss lieu da scola.

Känguru è ina concurrenza da matematica en furma da multiple choice cun ina participaziun da radund 6 milliuns uffants en 90 pajais. Era scolaras e scolars rumantschs pon sa participar, da la 3. - 6. classa primara.

Dasper vallader, puter e sursilvan stat la concurrenza da nov er a disposiziun en surmiran e rumantsch grischun.

La concurrenza 2025 ha lieu gievgia, ils 20 da mars. Vus pudais s'annunziar!

L'uniun d'utilitad publica Democrativa – l'iniziativa per l'instrucziun civica, ha creà trais lavuratoris davart la democrazia. Quels fan diever da differents access didactics per promover la conscienza per e la discussiun davart valurs da basa democraticas ed instituziuns. Mintga lavuratori è disponibel per plirs temas.

Sonda, ils 8 da fevrer 2025, dallas 9.00 - 17.30 a Glion ella claustra dallas soras dominicanas

Quei perfecziunament dad in di entir sedrezza en special a scolastas e scolasts sursilvans.

Davos termin d'annunzia: Dumengia, ils 2 da fevrer 2025
Limita da participonts*: 25

Docents* e referents*:
Giuanna Caviezel, Gabriela Desax, Chasper Pult.
Divertiment culla 'fumitgasa Greta'.

La concurrenza da scriver per poetessas e fabulists ha lieu mintga dus onns en l’Engiadina, en il Grischun Central ed en la Surselva, ed includa era las scolas bilinguas da Cuira, Domat e Trin.

L’ultim termin per inoltrar ils texts è ils 31 da mars 2025.

Tar la chasa editura OSL datti numerusas istorgettas d’advent rumantschas.
La chasa editura OSL lantscha en il temp d’Advent l’istorgia valladra «Buorra chi roudla» e dat numerus tips da lectura per il temp da Nadal e d’enviern en puter, sursilvan, vallader e rumantsch grischun.

Il prüm cudaschin per stordscher culs stars da skis Lara Gut- Behrami e Marco Odermatt es gnü edi dad OSL per vallader.

Differents carnets plurilings dad OSL per il ciclus 1 e 2 pon vegnir empustads enfin ils 31 da fanadur 2025 cun in rabat da 20%, la furniziun è gratuita. L'acziun pertutga products per mintga idiom e rumantsch grischun.

Insumma: En il shop dad OSL chattais vus actualmain 93 artitgels per rumantsch.

Il program “Emprender insieme” da l’organisaziun Movetia.ch permetta a giuvenils dals stgalims secundars I e II da far in barat individual vicendaivel da duas emnas durant il temp da scola. Per scolaras e scolars da la Svizra rumantscha è in barat cun il rest da la Svizra pussaivel, quai vul dir cun scolaras e scolars da la Svizra romanda, taliana u tudestga. Il proxim termin d’annunzia è ils 15 da november 2024.

«Jau sun tes cudesch, ma deliberescha!»
Quatter istorgias da comic en differents stgalims da leger.

En tut ils idioms ed en rumantsch grischun.

Per scriventas e scrivents rumantschs porscha la Lia Rumantscha a partir dal 2025 in lavuratori da scriver litterar. Il curs cumpiglia tschintg moduls tematics, dat ina survista da la litteratura rumantscha e sa concentrescha sin differents aspects dal mastergn da l’autura u l’autur.

Per crear purschidas digitalas dovri datas. Danunder pudessan questas datas vegnir? Ed en tge direcziun duess la digitalisaziun rumantscha ir? Tge visiuns e basegns han las persunas che dovran purschidas digitalas rumantschas? E tge visiuns e basegns has ti?

Sonda, ils 23 da november 2024
tar 08EINS Softwarehaus - Comercialstrasse 36, 7000 Cuira

Cudesch illustro e quadriling dad OSL adatto pel 1. ciclus.

Nils Landolt vul revoluziunar la furmaziun. Ils uffants duain emprender tenor agens basegns e giavischs – els duain gidar a concepir l'instrucziun. E quai betg sulettamain en sia scola privata a Glaruna, mabain er en la scola populara. Sco magister da classa fa Nils in'emprova che provochescha reacziuns vehementas.

Cun il concept «Nova autoritad» vegn examinà en scolas svizras ina furma d'instrucziun che vegn a frida senza puniziun. Il film documentar «Respekt in der Schule – Jenseits von Macht und Gewalt» muossa, co quai sa muossa en la pratica.

Il cuntegn dalla pagina-web cgsurselva.ch ei uss implementaus sin furmaziun.ch sut Conferenza Generala Surselva. La pagina cgsurselva.ch vegn sistida.

Naven dad immediat ei furmaziun.ch igl organ da communicaziun dalla CGS.

La prosma radunanza generala da la CGL ha lö als 20-11-24 a Lavin illa scoula a partir da las 14:15.

Tge ston scolaras e scolars emprender en connex cun il diever d'intelligenza artifiziala en scola?

Il referat da Philippe Wampfler fa part da la radunanza annuala da la LEGR che ha lieu ils 2 da november a Cuira.

La redacziun da l'Aviöl tschercha ünA schefredacturA ed ünA redacturA. Per interess ler las infurmaziuns d'incumbenza.

Il chantun Grischun survegn duas scolas medias per informatica. A partir da l'onn da scola 2025/2026 pon ins cumenzar là il studi d'informatica.

La Lia Rumantscha ha creà in set da buls rumantschs. Quels buls cun motivs e predicats en tut ils tschintg idioms e rumantsch grischun pon vegnir duvrads da persunas d’instrucziun da la prescolina, scolina e da la scola primara. Ma sa chapescha pon er autras persunas interessadas far diever da quel instrument per animar uffants da lavurar bain e cun premura.

Mediomatix, Na-Tec ni inform21, quai èn meds d'instrucziun cumpatibels cun il plan d'instrucziun 21. Per quest plan che las scolas popularas han introducì l'onn 2018, mancan anc adina blers meds d'instrucziun per rumantsch e talian. In retard che la magistraglia crititgescha.

La Conferenza Generala Surselva selegra d‘envidar Vus ad ina scolaziun pil rom dall‘orientaziun
professiunala. Per l‘entschatta digl onn da scola 2024/25 cumpara il mied d‘instrucziun online
„Profolio“ en sursilvan. La scolaziun ha liug mesjamna, ils 12 da zercladur ella Sala da cultura Trun.

La Regenza ha approvà il concept detaglià per elavurar il med d'instrucziun cumplettamain digital «InVista Grischun» per la 3. fin 6. classa en tut las linguas da scola, per il rom natira, uman e societad. El vegn redigì en tudestg e suenter translatà dal tuttafatg u per part en las set linguas sursilvan, puter, vallader, surmiran, sutsilvan, rumantsch grischun e talian.

Känguru è ina concurrenza da matematica en furma da multiple choice cun ina participaziun da rodund 6 milliuns uffants en 90 pajais.
Dasper vallader e puter da nov er en sursilvan, per la 3. - 6. classa primara.
La concurrenza 2024 ha lieu gievgia, ils 21 da mars.
La Lia Rumantscha translatescha ils cuntegns da la concurrenza e sustegn quella cun lavurs administrativas.

L'Uniun da magistraglia grischuna (LEGR) ha lantschà ina petiziun per qualitad en scola.
Faschai il bain ed As infurmai. I va per la qualitad da nossa scola futura - e per nus e noss scolars*!

Vivian Epiney, magister francofon en il Vallais, realisescha en collavuraziun cun Wikimedia in project cun ses scolars* cun l'accent sin l'aspect pedagogic.
Dicoado è in dicziunari collaborativ, liber e gratuit, creà da scolars* per scolars*.
Da nov porscha Wikimedia la pussaivladad da sviluppar dicoado er per rumantsch! Forsa cun Tes scolars*?

Al Di da romontsch dalla CGS ei vegniu purschiu differents luvratoris. Il material dad entgins da quels ei uss sin furmaziun.ch

Acziun da vendita: 10 % rabat, porto gratuit.
Vitiers: tar empustaziuns da 10 ex. dal medem titel datti in 11avel gratuit.
L'acziun è valaivla per empustaziuns enfin la fin december 2023.

24 november 2023
Zuoz Globe, Lyceum Alpinum a Zuoz
Bar: 19:30
Poetry slam: 20:00
entreda libra cun collecta

Reservescha il termin!

Il Di da romontsch 2024 dalla CGS ha liug ils 6 da november 2024 en casa da scola a Mustér

Nov program da correctura per puter, rumantsch grischun e vallader - online ed en Word

La Pùntcrap / The Hidden Waterfall

La Pùntcrap e igl num rumàntsch da la tgavorgia davains Andeer. Que cudesch d'uffants descriva la scuvierta da la cascada a l'istorgia da la famiglia Pitschen Melchior.

La Conferenza Generala Surselva envida al proxim Di da romontsch che ha liug ils 8 da november 2023 ella Casa da Sentupada a Glion.

Da nov porscha la chasa editura SJW/OSL er in "text-da-fil-cotschen" en ils idioms puter, vallader e sursilvan. La versiun simplifitgada linguisticamain dad in'istorgia originala facilitescha als uffants da chapir connexs narrativs.

La Regenza ha deliberà il sboz d'ina revisiun parziala da la Lescha davart las scolas popularas. Dapi la revisiun totala da la lescha, l'onn 2012, ha il Cussegl grond acceptà quatter incumbensas che chaschunan in'adattaziun da la Lescha da scola u da l'Ordinaziun tar la Lescha da scola.
La consultaziun cuoza fin ils 28 da november 2023

Per il rom «orientaziun professiunala» vegn mess a disposiziun in nov med d'instrucziun en sursilvan. La Regenza ha dà glisch verda per la translaziun dal med didactic online «Profolio».

A las scolas rumantschas e talianas dal Grischun mancan actualmain numerus meds d’instrucziun cumpatibels cun il Plan d’instrucziun 21. Per Jöri Schwärzel, il mainagestiun da Magistraglia Grischun, èsi ina situaziun nunpussaivla da stuair instruir sut questas cundiziuns.